İçeriğe atla

Rutil

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Rutil
Genel
KategoriOksit mineralleri
Formül
(tekrarlayan birim)
TiO2
IMA sembolüRt[1]
Strunz sınıflandırması4.DB.05
Kristal sistemiTetragonal
Kristal sınıfıDitetragonal dipiramidal (4/mmm)
H-M sembolü: (4/m 2/m 2/m)
Kristal ikizlenmeP42/mnm
Kristal yapıa = 4,5937 Å, c = 2,9587 Å; Z = 2
Kimyasal Özellikler
RenkKahverengi, kırmızımsı kahverengi, kan kırmızısı, kırmızı, kahverengimsi sarı, soluk sarı, sarı, soluk mavi, mor, nadiren çim yeşili, grimsi siyah; Nb–Ta içeriği yüksekse siyah.
Kristal biçimiPrizmatik kristallere benzer, [001]'e paralel olarak uzamış ve çizgili
İkizlenme{011} veya {031}'de yaygın; iki, altı veya sekiz bireyle temas ikizleri olarak, döngüsel, polisentetik
Dilinim{110} iyi, {100} orta, {092} ve {011} arasında ayrılık
KırıkDüzensiz ila sub-konkoidal
Mohs sertliği6,0–6,5
LusterAdamantin ila metalik
Çizgi rengiParlak kırmızı ila koyu kırmızıya
SaydamlıkOpak, ince parçalarda şeffaf
Bağıl yoğunluk4,23 (Nb–Ta içeriği ile artar)
Optik özelliklerTek eksenli (+)
Kırılma indisinω = 2,613, nε = 2,909 (589 nm)
Çift kırılma0,296 (589 nm)
PleokroizmaZayıf ila belirgin kahverengimsi kırmızı-yeşil-sarı
DağılmaGüçlü
KaynaşabilirlikAlkali karbonatlarda eriyebilir
ÇözünürlükAsitlerde çözünmez
Yaygın safsızlıklarFe, Nb, Ta
DiğerGüçlü anizotropik
Kaynakça[2][3][4][5]

Rutil, kimyasal formülü TiO2 olan mineral.

Tetragonal sistemde kristalleşir. TiO2'nin tabiattaki en yaygın formudur.[6] Birçok magmatik-derinlik kayaçlarında iğne şeklinde küçük taneler şeklinde gözlenirken, amfibolit ve eklojit gibi yüksek dereceli metamorfik kayaçlarda aksesuar minerali olarak yer alır.[6] Kırıntılı kayaçlarda da sıklıkla gözlenir. Tipik rengi kırmızımsı kahverengi olup, siyah, menekşe ve sarı renklerde çeşitleri de vardır.[6] Rutil, çoğunlukla önemli miktarlarda Fe, Nb ve Ta içerir.[6] Mikroskop incelemelerinde, ince kesitlerde mineral yüksek rölyefiyle ve kırmızı-kahve rengiyle ayırt edilir.[6] Kasiterit mineralinin de benzer özellikleri olmakla birlikte rutil prizmatik dilinimi ve daha düşük spesifik gravitesiyle ondan ayrılır.[6]

  1. ^ Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291-320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43Özgürce erişilebilir. 
  2. ^ "Rutile" (PDF). Handbook of Mineralogy. 
  3. ^ "Rutile Mineral Data". WebMineral.com. Mineralogy Database 
  4. ^ "Rutile". Mindat.org. 
  5. ^ Klein, Cornelis and Cornelius S. Hurlbut, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., John Wiley and Sons, New York, pp. 304–05, 0-471-80580-7.
  6. ^ a b c d e f Deer, W.A., Howie., R.A. and Zussman, J. (1989), An introduction to the rock forming minerals, John Wiley-Sons Inc., New York, 528p.