Tashkenti
Tashkent
Toshkent / Тошкент | |
|---|---|
 | |
.svg) Vendndodhja e Tashkentit në Uzbekistan | |
| Vendi | Uzbekistan |
| Sipërfaqja | |
| 631,29 km2 (243,74 sq mi) | |
| • Metro | 6.400 km2 (2,500 sq mi) |
| Lartësia | 455 m (1.493 ft) |
| Popullsia (1 janar2024)[1] | |
| 3.095.498[2] | |
| • Rank | i 1-ri në Azinë Qendrore i 1-ri në Uzbekistan |
| • Dendësia | 4.816/km2 (1.247/sq mi) |
| • Zona urbane | 2.575.431 |
| • Metro | 2.633.661 |
| • Metro density | 000.041/km2 (00.011/sq mi) |
| Zona kohore | UTC+05:00 (UZT) |
| Prefiksi lokal | 71 |
| Targat | 01 |
| IZHNJ (2019) | 0.820[3] very high |
| Faqja zyrtare | tashkent |
Tashkenti është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i Uzbekistanit. Është qyteti më i populluar në Azinë Qendrore,[4] me një popullsi prej më shumë se 3 milionë banorësh. Ndodhet në verilindje të Uzbekistanit, pranë kufirit me Kazakistanin.
Përpara ndikimit të Islamit në mesin e shekullit të 8-të, kultura sogdiane dhe turkike ishte mbizotëruese. Pasi Xhingis Han shkatërroi qytetin në vitin 1219, ai u rindërtua dhe përfitoi nga vendndodhja e tij në Rrugën e Mëndafshit. Nga shekulli i 18-të deri në shekullin e 19-të, qyteti u bë një qytet-shtet i pavarur, përpara se të ripushtohej nga Hanati i Kokandit. Në vitin 1865, Tashkenti ra në duart e Perandorisë Ruse; si rezultat, u bë kryeqyteti i Turkestanit Rus. Në kohën sovjetike, ai përjetoi rritje të madhe dhe ndryshime demografike për shkak të dëbimeve të detyruara nga e gjithë Bashkimi Sovjetik. Pjesa më e madhe e Tashkentit u shkatërrua në tërmetin e Tashkentit të vitit 1966, por shpejt u rindërtua si një qytet model sovjetik. Ishte qyteti i katërt më i madh në Bashkimin Sovjetik në atë kohë, pas Moskës, Leningradit (tani Shën Petersburg) dhe Kievit.
Tashkenti luan një rol qendror në zhvillimin ekonomik dhe njerëzor të vendit. Që nga viti 2024, ai regjistroi IZHNJ-në më të lartë midis rajoneve të Uzbekistanit, me një rezultat prej 0.840, duke reflektuar përparim të rëndësishëm në arsim, kujdes shëndetësor dhe standardet e jetesës.[5] Ekonomikisht, Tashkenti ishte kontribuesi kryesor në PBB-në kombëtare, duke përbërë 19% të PBB-së së Uzbekistanit në gjysmën e parë të vitit 2024.[6] Ky dominim ekonomik mbështetet nga projektet e vazhdueshme të zhvillimit të infrastrukturës dhe modernizimit urban që synojnë rritjen e rolit të tij si një qendër financiare dhe tregtare.[7] Megjithatë, qyteti përballet me sfida të tilla si shqetësimet mjedisore dhe nevoja për investime të qëndrueshme në shërbimet publike.
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Tashkenti ndodhet në një fushë të ujitur mirë në rrugën midis Samarkandit, qytetit të dytë të Uzbekistanit, dhe Shymkentit përtej kufirit. Tashkenti është vetëm 13 km nga dy pikat kufitare me Kazakistanin.
Tashkenti ndodhet në bashkimin e Lumit Chirchiq dhe disa degëve të tij dhe është ndërtuar mbi depozita të thella aluviale deri në 15 m. Qyteti ndodhet në një zonë tektonike aktive që vuan nga një numër i madh dridhjesh dhe disa tërmetesh.
Klima
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Tashkenti ka një klimë mesdhetare (Köppen: Csa) me disa ndikime të klimës kontinentale të lagësht (Köppen: Dsa).[8] Si rezultat, Tashkenti përjeton dimra të ftohtë dhe shpesh me dëborë që nuk shoqërohen zakonisht me shumicën e klimave mesdhetare dhe vera të gjata, të nxehta dhe të thata. Shumica e reshjeve ndodhin gjatë dimrit, të cilat shpesh bien si dëborë. Qyteti përjeton dy kulme të reshjeve në fillim të dimrit dhe pranverës. Modeli paksa i pazakontë i reshjeve është pjesërisht për shkak të lartësisë së tij prej 500 m. Verat janë të gjata në Tashkent, zakonisht zgjasin nga maji deri në shtator. Tashkenti mund të jetë jashtëzakonisht i nxehtë gjatë muajve korrik dhe gusht. Qyteti gjithashtu sheh shumë pak reshje gjatë verës, veçanërisht nga qershori deri në shtator.[9][10]
Distriktet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Që nga viti 2020, Tashkenti ndahet në 12 distrikte (Uzbekisht: tumanlar)
Qytete simotra
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Распределение численности постоянного населения в городе Ташкент Arkivuar 18 mars 2025 tek Wayback Machine Uz Daily
- ↑ Toshkent shahar statistika boshqarmasi
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (në anglisht). Marrë më 13 shtator 2018.
- ↑ Mullerson, Rein (4 prill 2014). Central Asia (në anglisht). Routledge. fq. 154. ISBN 978-1-317-79253-6.
- ↑ Uzbekistan’s 2023 Progressive Rating Reveals Development Disparities Among Regions
- ↑ Tashkent City is Top Contributor to GDP
- ↑ Tashkent’s Urban Development Strategy
- ↑ Updated Asian map of the Köppen climate classification system
- ↑ Tashkent Travel. "Tashkent weather forecast" (në anglisht). Tashkent, Uzbekistan. Arkivuar nga origjinali më 29 maj 2009. Marrë më 11 qershor 2009.
- ↑ Happy-Tellus.com. "Tashkent, Uzbekistan travel information" (në anglisht). Helsinki, Finland: Infocenter International Ltd. Arkivuar nga origjinali më 27 qershor 2009. Marrë më 11 qershor 2009.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
- Tashkent travel guide from Wikivoyage
- Photos of historical monuments and modern buildings in Tashkent