Przejdź do zawartości

Cukrowiec lekarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Trzcina cukrowa)
Cukrowiec lekarski
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

wiechlinowce

Rodzina

wiechlinowate

Rodzaj

cukrowiec

Gatunek

cukrowiec lekarski

Nazwa systematyczna
Saccharum officinarum L. 1753
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Cukrowiec lekarski, trzcina cukrowa (Saccharum officinarum L.) – gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rodzaju cukrowiec. Prawdopodobnie pochodzi z Nowej Gwinei. Z Azji południowej ok. 800 r. n.e. do basenu Morza Śródziemnego przenieśli ją Arabowie.

Trzcina cukrowa stanowi ok. 65% surowca wykorzystywanego przez światowy przemysł cukrowniczy — burak cukrowy stanowi ok. 35%.

Morfologia

[edytuj | edytuj kod]
Zbiór trzciny
Plantacja trzciny na Maderze
Łodyga
Źdźbło osiąga wysokość do 2–6 (8) m i średnicę 2–7 cm. U dołu nagie i woskowate, z pierścieniami blizn po liściach. Zwykle żółtawe lub czerwonawe. Międzywęźla mają ok. 20 cm, skracają się w dole źdźbła.
Liście
Naprzemianległe o długości 50–200 cm i szerokości 4–10 cm, z szerokim i jasnym nerwem środkowym oraz ostrym brzegiem blaszki.
Kwiaty
Niepozorne, w biało owłosionych kłoskach zebranych setkami w piramidalną wiechę.
Owoce
Podłużne ziarniaki, w uprawie rzadko powstające.

Biologia

[edytuj | edytuj kod]

W węzłach łodygi wyrastają korzenie (w dole) lub ich zawiązki, a nad nimi znajduje się strefa przyrostu pozbawiona nalotu woskowego.

Miękisz źdźbła zawiera do 20% cukrów.

Zastosowanie

[edytuj | edytuj kod]
Roślina jadalna
  • Surowiec do wyrobu cukru spożywczego – trzcina cukrowa jest surowcem, z którego powstaje ponad połowa światowej produkcji cukru (cukier uzyskiwany z trzciny cukrowej nazywany jest cukrem trzcinowym). W strefie umiarkowanej trzcina nie rośnie - zastępuje ją burak cukrowy (z którego produkuje się cukier buraczany).
  • Surowiec do wyrobu alkoholu – podstawowy surowiec do produkcji rumu.
  • Kawałki źdźbła są jadane na surowo jako słodycze.
Inne zastosowania
  • W Brazylii część trzciny przeznacza się na produkcję etanolu, który służy jako paliwo do samochodów.
  • Trzcina może być również surowcem w przemyśle papierniczym i farmaceutycznym.
  • Stanowi również surowiec do wyrobu celoteksu - materiału podobnego do płyty pilśniowej, stosowanego jako izolacja cieplna i dźwiękowa w budownictwie.
  • Od czasów starożytnych trzcinę stosuje się w ziołolecznictwie, m.in. przeciwbólowo, wykrztuśnie i przeciwzapalnie.
  • Trzcina jest surowcem do wyrobu ekologicznych naczyń jednorazowych[3].

Bioetanol

[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym etapem wytwarzania etanolu jest wypalanie uschniętych liści i wosku. Kolejno następuje: wyciskanie soku z trzciny, klarowanie oraz zagęszczanie.

Energię na potrzeby destylarni otrzymuje się przez spalanie odpadów.

Przewaga konkurencyjna biopaliw brazylijskich nad biopaliwami amerykańskimi i europejskimi wynika przede wszystkim z zasobności tego kraju w surowce energetyczne używane do produkcji oraz z niższych kosztów produkcji i przetwórstwa tych surowców, tj. trzciny cukrowej niż zbóż czy buraków cukrowych. Wynika też z faktu, że odbywa się w zakładach stosujących wydajne technologie produkcji bioetanolu.

Większość pojazdów sprzedawanych w Brazylii jest napędzana benzyną i etanolem (tzw. flex-fuel).

Uprawa

[edytuj | edytuj kod]

Uprawy koncentrują się w strefie klimatu zwrotnikowego i podzwrotnikowego między 30° szerokości geograficznej północnej i południowej. Okres wegetacji wynosi od 12 do 16 miesięcy[4]. Do uprawy niezbędne są opady w granicach 1200-1600 mm/rocznie, temperatury powyżej 20 °C, żyzne gleby i intensywne nawożenie. Gleby mogą mieć odczyn od umiarkowanie kwaśnego do umiarkowanie zasadowego, o ile są dobrze odwodnione, luźne, głębokie i utrzymują wilgoć. Większość odmian trzciny może dać kilka kolejnych zbiorów, z których każdy następny jest mniejszy. Na dużą skalę trzcina cukrowa jest uprawiana najczęściej na obszarach równinnych – sprzyja to mechanizacji uprawy oraz ułatwia transport. W celu uzyskania maksymalnej wydajności produkcji cukru, trzcina musi być jak najszybciej przetransportowana do cukrowni i przetworzona.

Wielkość produkcji trzciny cukrowej w tonach według największych producentów na podstawie danych FAO (2014)
Najwięksi producenci trzciny cukrowej (2014)[5]
(w milionach ton)
 Brazylia 737,2
 Indie 352,1
 Chiny 125,6
 Tajlandia 103,7
 Pakistan 67,5
 Meksyk 56,7
 Kolumbia 38,2
 Filipiny 32,5
 Indonezja 28,6
 Stany Zjednoczone 28,0
Łącznie na świecie 1,90 mld ton

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-25] (ang.).
  3. ↑ Lekcja nr 1 - "Trzcina cukrowa" [online], Slow Pack - Naturalny Wybór [dostęp 2020-07-17] (pol.).
  4. ↑ Od trzciny do rumu [online], aacoffee.pl [dostęp 2017-08-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-07-31].
  5. ↑ FOOD AND AGRICULTURE ORGANIZATION OF THE UNITED NATIONS: FAOstat. [dostęp 2011-03-03]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cukrowiec_lekarski&oldid=77783885”