Przejdź do zawartości

Seweryn Boecjusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Święty
Seweryn Boecjusz
Anicius Manlius Severinus Boëthius
męczennik
Ilustracja
XII-wieczny wizerunek Seweryna Boecjusza
Data i miejsce urodzenia

ok. 475-477 albo 480
Rzym

Data i miejsce śmierci

ok. 525
Pawia

Czczony przez

Kościół katolicki

Wspomnienie

23 października

Szczególne miejsca kultu

Rzym, Pawia

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Seweryn Boecjusz (łac. Anicius Manlius Severinus Boëthius, ur. ok. 475-477 albo 480 w Rzymie, zm. ok. 525 w Pawii) – rzymski filozof, tłumacz Arystotelesa, teolog chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i polityk.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się ok. 475-477 albo 480 roku w Rzymie, jako Anicius Manlius Severinus Boëthius we wpływowej rodzinie Anicjuszów[1]. Dziadek Boecjusza był prefektem Rzymu, a w 454 roku poniósł śmierć razem z Aecjuszem[2]. Ojciec Boecjusza, Mariusz Manliusz był prefektem pretorium[3]. Po utracie rodziców, jego wychowaniem zajął się prefekt Rzymu Kwintus Aureliusz Memmiusz Symmach[3]. Był on zaangażowanym chrześcijaninem, który wywarł wpływ na Boecjusza[4]. Miał trzy córki: Probę, Gallę i Rustycjanę, która później została żoną Seweryna[5].

Nie jest jasne gdzie Boecjusz odebrał edukację[6]. Z listów Kasjodora i Ennodiusza z Pawii wynika, że mógł studiować w Atenach[6]. Podobny wniosek wyłaniał się z dzieła De disciplina scholarium, którego autorstwo przypisuje się Sewerynowi[7]. Współcześni historycy tacy jak Pierre Courcelle uważają, że „mądrość ateńska” przypisywana Boecjuszowi to metafora, a w rzeczywistości studiował on w Aleksandrii między innymi u neoplatończyka Amoniusza, Filopona, Olimpiodora, Eliasza i Dawida[8]. W szkole skupiano się głównie na komentarzach do Arystotelesa, a dopiero pod koniec na dialogach Platona[8]. Głównym filozofem, który poprzez swoje dzieła, wpłynął na pracę Boecjusza był Porfiriusz[9].

W 500 roku Seweryn wygłosił mowę powitalną na cześć króla Ostrogotów Teodoryka Wielkiego, gdy ten przybył do Rzymu[10]. Władca poprosił Boecjusza, aby ten skonstruował zegar wodny i słoneczny dla króla Burgundów Gundobada[10]. Za radą Seweryna, Teodoryk wysłał lutnistę dla króla Franków Chlodwiga I[11]. Te działania miały zyskać przychylność władców dla Teodoryka[11]. Dzięki temu Boecjusz zyskał uznanie ostrogockiego króla i w 507 roku został mianowany patrycjuszem, a trzy lata później – konsulem[12]. W swoich działaniach skupiał się na pomocy potrzebującym, co nie podobało się oficjelom[13]. W 510 roku wszedł w konflikt z prefektem Faustusem Nigrem, który zarządził obowiązkowy skup zboża w Kampanii[14]. Boecjusz się temu sprzeciwił, obawiając się klęski głodu[14]. W 522 roku jego synowie Symmach i Boecjusz zostali mianowani konsulami, a Sewerynowi przyznano funkcję magister officiorum[15]. Stanowisko to dawało mu władzę nad urzędnikami i służbą dworską, a jednym z jego obowiązków było podejmowanie zagranicznych delegacji[16].

W 522 albo 523 roku senator Albinus został oskarżony przez sekretarza królewskiego Cypriana o zdradę i spiskowanie z cesarzem bizantyńskim Justynem I[17]. Gdy Boecjusz wstawił się za senatorem, będąc przekonany o jego niewinności) również został oskarżony o zdradę stanu, pozbawiony tytułu i aresztowany[17]. Teodoryk pozbawił go możliwości do obrony, a także dołożył zarzut bezbożności[18]. Boecjusz został skazany na śmierć, pozbawiony majątku i wtrącony do więzienia w Pawii, gdzie miał oczekiwać na egzekucję[18]. Wkrótce potem taki sam los spotkał jego teścia Symmacha[19]. Wyrok został wykonany około 525 roku[19]. Możliwe jest, że został poprzedzony torturami[19]. Po śmierci Boecjusza, król postanowił ukryć jego ciało, aby nie zostało otoczone kultem po śmierci[20]. Gdy po śmierci Teodoryka, władzę regencyjną przejęła Amalasunta, postanowiła zwrócić wdowie po Sewerynie – Rustycjanie i jej synom skonfiskowany majątek[21].

Dzieła

[edytuj | edytuj kod]
Dialectica, 1547

Kasjodor mówił, że dzięki tłumaczeniom Boecjusza zostały udostępnione łacinnikom:

Boecjusz chciał ocalić podstawy wiedzy, komponując podręczniki sztuk wyzwolonych; pierwszym było Wprowadzenie do arytmetyki – dzieło to stanowiło adaptację popularnego podręcznika matematyki autorstwa neopitagorejczyka – Nikomacha z Gerazy. Cztery dyscypliny matematyczne stanowią quadrivium, poprzez studium niezmiennych przedmiotów matematyki, umysł może się wznieść na szczyty doskonałości. Matematyka stanowi zatem niezbędne przygotowanie do filozofii. Następny podręcznik to Wprowadzenie do muzyki – prezentowana teoria muzyki jest wzorowana na teorii Nikomacha z Gerazy oraz sięga do źródeł wcześniejszych – Archytasa z Tarentu czy Filalosa. Boecjusz wyróżnia trzy rodzaje muzyki:

  • musica mundana – najwyższa forma muzyki, niesłyszalna, determinująca ruch planet i inne cykle, jakim podlega świat,
  • musica humana – muzyka jako harmonia ciała i duszy,
  • musica instrumentalis – jedyna słyszalna, kreowana przez człowieka zarówno poprzez głos, jak i instrumenty

Mimo że Boecjusz chciał napisać wprowadzenia do każdej z dyscyplin quadrivium, to jednak dzisiaj nie dysponujemy żadnym jego wprowadzeniem do astronomii, mimo że Gerbert z Aurillac, późniejszy papież Sylwester II napisze, że Boecjusz jest autorem 8 ksiąg na temat astronomii, a także wprowadzenia do geometrii. Boecjusz przetłumaczył bądź napisał:

  • komentarz do Hermeneutyki i Kategorii Arystotelesa
  • komentarz do Isagogi Porfiriusza
  • Analityki pierwsze i zaginione dziś tłumaczenie Analityk wtórych
  • Topiki (O dowodach sofistycznych)
  • krótki traktat O podziale
  • komentarz do Topik Cycerona,
  • O Sylogizmie kategorycznym
  • wprowadzenie do sylogizmów kategorycznych
  • o sylogizmach hipotetycznych

Traktaty teologiczne zwane pod nazwą Opuscula sacra:

  • W jaki sposób Trójca jest jednym Bogiem, a nie trzema bogami?
  • Czy (nazwy) Ojciec, Syn i Duch święty mogą być w sposób substancjalny orzekane o Bogu?
  • O hebdomadach
  • O wierze katolickiej
  • Przeciw Eutychesowi i Nestoriuszowi
  • O osobie Chrystusa i jej dwóch naturach (PL 64,1343) – w traktacie tym Boecjusz sformułował definicję osoby, która później stała się klasyczną: Substancja indywidualna o naturze racjonalnej /(łac.) naturae rationalis individua substantia/[22]

Ostatnim utworem Boecjusza jest napisane w więzieniu dzieło Consolatio Philosophiae. Składa się z pięciu ksiąg, w których partie wierszowane przeplatają się z prozą.

Pojawiły się pewne wątpliwości, czy autorem Opuscula sacra oraz O pocieszeniu jakie daje filozofia, jest ta sama osoba. O ile jednak dla myślicieli średniowiecznych problemem był absolutnie świecki charakter dzieła O pocieszeniu jakie daje filozofia, który zdawał się nie do pogodzenia z teologią traktatów, o tyle w czasach nowożytnych zaistniała sytuacja odwrotna. Gottfried Arnold w XVIII wieku stwierdził, że to właśnie Opuscula sacra stanowi problem na tle dorobku Boecjusza. W 1860 niemiecki filolog klasyczny Alfred Holder badał zasoby rękopiśmiennictwa i odnalazł tam między innymi foliał z IX wieku pochodzący z benedyktyńskiego klasztoru w Reichenau, przekazał go swojemu koledze Hermannowi Usenerowi, który zbadał go i znalazł tam fragment dotyczący Boecjusza stwierdzający, że Boecjusz napisał traktaty O Trójcy Świętej oraz Przeciw Eutychesowi i Nestoriuszowi. Traktat o wierze katolickiej uważa Usener za nieautentyczny a jedynie przypadkowo włączony do Boecjuszowego corpus. Rzecznikiem autentyczności z kolei jest E.K. Rand i H.F. Stewart oraz Henry Chadwick.

Kult

[edytuj | edytuj kod]

W 526 roku jego ciało zostało złożone do kościoła San Pietro in Ciel d’Oro[23]. 15 grudnia 1883 roku Leon XIII zatwierdził kult Boecjusza dla Pawii[23]. Wspomnienie liturgiczne świętego w Kościele katolickim przypada 23 października[23].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 13.
  2. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 13-14.
  3. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 14.
  4. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 17.
  5. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 18.
  6. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 20.
  7. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 21.
  8. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 24.
  9. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 25.
  10. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 29.
  11. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 29-30.
  12. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 30.
  13. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 31-32.
  14. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 32.
  15. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 34-35.
  16. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 35.
  17. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 35-36.
  18. ↑ a b Kijewska 2010 ↓, s. 40.
  19. ↑ a b c Kijewska 2010 ↓, s. 41.
  20. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 41-42.
  21. ↑ Kijewska 2010 ↓, s. 42.
  22. ↑ Vittorino Grossi: Człowiek i jego zbawienie: antropologia chrześcijańska – stworzenie, grzech pierworodny, usprawiedliwienie i łaska, rzeczy ostateczne, etyka chrześcijańska – od "autorytetów" do Magisterium. Kraków: Wydawnictwo M, 2001, s. 102. ISBN 83-7221-368-2. (pol.).
  23. ↑ a b c Święty Seweryn Boecjusz. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2025-11-11]. (pol.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Polskojęzyczne
Anglojęzyczne
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Seweryn_Boecjusz&oldid=78348470”