Gerakan Vaps
Kesatuan Peserta Perang Kemerdekaan Estonia Eesti Vabadussõjalaste Liit | |
|---|---|
 | |
| Pemimpin/ketua | Andres Larka dan Artur Sirk |
| Pengerusi | Andres Larka (mul)  (1929–1936)Artur Sirk (mul) (1929–1934)  |
| Diasaskan | 1929 |
| Diharamkan | Disember 1935 |
| Ibu pejabat | Tallinn Estonia |
| Sayap separa tentera | Korrapidajate Üksused[1] |
| Ideologi | Anti-komunis Fasisme[2][3] Nasionalisme Estonia[4] Populisme sayap-kanan |
| Kedudukan politik | Kanan-jauh |
| Warna | |
| Seats in cities (1934)[5] | +40% |
sunting · sunting di Wikidata | |
Gerakan Vaps ialah nama popular bagi Kesatuan Peserta Perang Kemerdekaan Estonia[6] (Estonia: Eesti Vabadussõjalaste Keskliit, kemudian Eesti Vabadussõjalaste Liit), oalah sebuah pertubuhan politik Estonia, ahli-ahlinya dikenali sebagai vabadussõjalased atau ringkasnya vapsid. Ditubuhkan pada 1929, ia berasal daripada persatuan veteran Perang Kemerdekaan Estonia dan berkembang menjadi gerakan popular sayap kanan radikal.[6] Pemimpin utamanya ialah Andres Larka (tokoh rasmi dan calon presiden) dan Artur Sirk.
Sejarah
[sunting | sunting sumber]Gerakan Vaps ialah sebuah organisasi anti-komunis yang diketuai oleh bekas pegawai tentera,[7] kebanyakannya veteran Perang Kemerdekaan Estonia (1918–1920).[8] Gerakan ini mula mendapat sokongan melalui usaha membantu veteran secara kewangan dan menyokong pengagihan semula tanah yang pernah dimiliki oleh bangsawan Jerman Baltik. Mereka menyokong kerajaan yang lebih autoritarian dan nasionalis.[8][9] Walaupun menyambut kebangkitan kuasa Adolf Hitler,[10] gerakan ini menolak ideologi perkauman Nazisme, mengkritik penganiayaan terhadap Yahudi,[7] dan tidak bercita-cita untuk peluasan wilayah.[11] Bagaimanapun, pemimpin Artur Sirk pernah membuat kenyataan anti-Yahudi, dan sayap paramiliter mereka, Korrapidajate Üksused bersedia bertempur hingga mati.[1] Anggota memakai beret hitam dan menggunakan hormat Romawi.
Gerakan ini menyokong reformasi perlembagaan bagi mewujudkan presiden yang kuat. Pada Oktober 1933, referendum perlembagaan yang dicadangkan oleh Vaps diluluskan oleh 72.7% pengundi.[12][6] Walau bagaimanapun, kerajaan Jaan Tõnisson mengharamkan gerakan ini sebelum referendum, tetapi ia kemudian dibentuk semula. Selepas menang majoriti mutlak dalam pilihan raya tempatan di tiga bandar terbesar pada awal 1934, Konstantin Päts mengisytiharkan darurat negara pada 12 Mac 1934 dan membubarkan gerakan Vaps, dengan pemimpin mereka ditangkap pada Disember 1935.
Pada 6 Mei 1936, 143 ahli Vaps dijatuhi hukuman penjara tetapi dibebaskan pada 1938. Selepas itu, gerakan ini kehilangan sebahagian besar sokongan popular. Perlembagaan baharu pada 1 Januari 1938 mewujudkan presiden yang kuat dan parlimen separa dipilih dan separa dilantik, rasmi tidak berparti.[13][14][8] Gerakan ini juga mengekalkan hubungan dengan gerakan fasis Finland seperti Gerakan Lapua dan Gerakan Rakyat Patriotik.[7] Pada 2019, tiada ahli aktif Vaps yang diketahui, dan percubaan untuk memulihkan gerakan ini pada 2009 gagal.[15]
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Catatan
[sunting | sunting sumber]- ^ a b Kasekamp, Andres (June 1996). The Radical Right in Interwar Estonia. Palgrave Macmillan. m/s. 127. ISBN 9780312225988. Dicapai pada 15 July 2025.
- ^ "Konstantin Päts | Estonian leader, statesman, reformer | Britannica".
- ^ Thompson, Ralph (April 1936). "Estonia Rejects Dictatorship". Current History. Dicapai pada 2025-03-18.
- ^ Kasekamp, Andres (3 June 2000). The Radical Right in Interwar Estonia. Palgrave Macmillan. ISBN 9780312225988. Dicapai pada 14 March 2015.
- ^ David Kirby (15 July 2014). The Baltic World 1772-1993: Europe's Northern Periphery in an Age of Change. Routledge. ISBN 978-1317902171.
- ^ a b c "Vaps". Encyclopædia Britannica. Dicapai pada 14 March 2015.
- ^ a b c Kasekamp, Andres (3 June 2000). The Radical Right in Interwar Estonia. Palgrave Macmillan. ISBN 9780312225988. Dicapai pada 14 March 2015.
- ^ a b c A History of Fascism, 1914-1945 By Stanley George Payne ISBN 1-85728-595-6
- ^ T. Parming, The Collapse of Liberal Democracy and the Rise of Authoritarianism in Estonia, London, 1975
- ^ "Ajaloolane: ka vapsid ise pidasid end fašistideks" Postimees, 18. august 2017
- ^ Marandi, Rein "Must-valge lipu all : Vabadussõjalaste liikumine Eestis 1929-1937. 1. Legaalne periood (1929-1934)" Stockholm : Centre for Baltic Studies at the University of Stockholm, 1991
- ^ Andres Kasekamp, "Fascism by Popular Initiative: The Rise and Fall of the Vaps Movement in Estonia", Journal of Comparative Fascist Studies (voeventl 4), m/s. 157–158
- ^ S. Payne, A history of Fascism, 1914-1945, Routledge, 1995
- ^ Eesti Vabariigi arengulugu aastatel 1918–1940
- ^ "Vabadussõjalaste Keskliit jätkab tegevust ajaloolise nimega". Postimees. 7 July 2009. Dicapai pada 14 March 2015.