HyperText Transfer Protocol

HTTP (HyperText Transfer Protocol — *hyгиpertekstovy protokol prědavanja*) — protokol dlja razměna HTML-stranicami v Vsesvětovoj Mreži.

HTTP jest osnova razměny danymi v Vsesvětovoj Mreži. On dopuščaje legko dostupati k hyгиpertekstovym dokumentam i drugym resursam, napriklad, prěz klik myši ili svitkovanje ekrana v web-oględatelju. Razvitje HTTP bylo načęto v 1989 godu v CERN pod voditeljstvom Tima Bernersa-Li. Standardizacija protokola byla koordinovana prez Request for Comments (RFC) blagodare rabotě Internet Engineering Task Force (IETF) i World Wide Web Consortium (W3C). Pozdněje odgovornost byla prěvedena na IETF.

HTTP dělaje kako protokol zaprosa-odpovědi v klient-servernoj arhitektuře. Napriklad, web-ogledatelj jest klient, a program, dělajuči na kompjuteru, kde uměstjen web-sajt, jest server. Klient posylaje serveru HTTP-zapros. Server vračaje klientu odgovor, soderžajuči informaciju o statusu izpolnjenja zaprosa, a takože, možno, zaprošene dane (napriklad, HTML-fajly ili druge resursy).

HTTP jest stateless (bezstanjevy) protokol, to jest každy zapros-odpověd jest nezavisen od predydučego. Dlja shranjenja stanja sut koristane cookies, sesije ili druge mehanizmy.

Istorija Prvoj verzije, HTTP/0.9, byla velmi prosta: toliko metod GET i vozvračanje samogo HTML.

• HTTP/1.0 (1996, RFC 1945): dodane metody POST, HEAD, pojavili sę zagolovky.
• HTTP/1.1 (1997, RFC 2616; pozdněje obnovjen): najdolžěje koristana verzija, postojannę sjedinjenja, kodirovanje prědavanja čestami i druge možnosti. - HTTP/2 (2015): osnovan na protokolu SPDY od Google. Multipleksirovanje, komprimacija zagolovkov (HPACK), serverny puš.
• HTTP/3 (2022): osnovan na QUIC (na bazě UDP), dlja bystrějšego i naděžnejšego sjedinjenja.

Kako dělaje

HTTP dělaje povrhy TCP (dla HTTP/1.x i HTTP/2) ili QUIC (dla HTTP/3).

Standardne porty:

• HTTP — port 80
• HTTPS — port 443

Struktura zaprosa

1. Startova linija: 'METOD URI HTTP/Verzija'

2. Zagolovky

3. Prazdny redok

4. Tělo (dlja POST, PUT i dr.)

Struktura odgovora

1. Startova linija:

'HTTP/Verzija Kod Pričina'

2. Zagolovky

3. Prazdny redok

4. Tělo (HTML, JSON, fajl i dr.) ---

Metody HTTP

• GET — dobiti resurs
• POST — poslati dany (forma, fajl)
• PUT — sųtvoriti/zaměniti resurs
• DELETE — odaliti resurs
• HEAD — dobiti toliko zagolovki
• OPTIONS, TRACE, PATCH i dr.

Kody stanja

• 1xx — informativnę
• 2xx — uspěh (200 OK)
• 3xx — prěsměrovanje
• 4xx — grěška klijenta (404 Not Found, 403 Forbidden)
• 5xx — grěška servera (500 Internal Server Error)

HTTPS — zašifrovana verzija HTTP s pomoćjų TLS (raněje SSL).