Jump to content

alkierz

From Wiktionary, the free dictionary
See also: ałkierz and alkiérz

Old Polish

[edit]

Alternative forms

[edit]

Etymology

[edit]
Etymology tree
Proto-Indo-European *h₂erkʷ-
Proto-Indo-European *h₂erkʷos
Proto-Italic *arkuos
Latin arcorabor.
Middle High German ärkerbor.
Old Czech alkéřbor.
Old Polish alkierz

    Borrowed from Old Czech alkéř.[1][2][3][4][5] First attested in 1426.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /alʲkɛ(ː)r̝/
    • IPA(key): (15th CE) /alʲkɛr̝/, /alʲker̝/

    Noun

    [edit]

    alkierz m animacy unattested

    1. defense protrusion, defense bay
      • 1874 [1426], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎[2], volume XVI, page 991:
        Item tecturam faciat in modum crinalis, in vulgari crancz, et hoc idem tegat... simul cum propugnaculis et in eisdem propugnaculis erectis in vulgari alkerz
        [Item tecturam faciat in modum crinalis, in vulgari kranc, et hoc idem tegat... simul cum propugnaculis et in eisdem propugnaculis erectis in vulgari alkierz]
    2. (architecture, attested in Greater Poland) bower, deambulatory
      • 1876-1929 [c. 1500], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎[3], volume X, Trzemeszno, page 383:
        Ganek, halkerz pinnaculum templi (statuit eum super pinnaculum templi Mat 4, 5).
        [Ganek, halkierz pinnaculum templi (statuit eum super pinnaculum templi Mat 4, 5).]

    Descendants

    [edit]
    • Polish: alkierz
    • Silesian: alkiyrz

    References

    [edit]
    1. ^ Mirosław Bańko; Lidia Wiśniakowska (2021), “alkierz”, in Wielki słownik wyrazów obcych, →ISBN
    2. ^ Dubisz, Stanisław, editor (2003), “alkierz”, in Uniwersalny słownik języka polskiego [Universal Dictionary of the Polish Language]‎[1] (in Polish), volumes 1–4, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN, →ISBN, →OCLC
    3. ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “alkierz”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    4. ^ Witold Doroszewski, editor (1958–1969), “alkierz”, in Słownik języka polskiego (in Polish), Warszawa: PWN
    5. ^ Brückner, Aleksander (1927), “alkierz”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
    • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “alkierz”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    [edit]
    Polish Wikipedia has an article on:
    Wikipedia pl

    Etymology

    [edit]
    Etymology tree
    Proto-Indo-European *h₂erkʷ-
    Proto-Indo-European *h₂erkʷos
    Proto-Italic *arkuos
    Latin arcorabor.
    Middle High German ärkerbor.
    Old Czech alkéřbor.
    Old Polish alkierz
    Polish alkierz

      Inherited from Old Polish alkierz.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -alkjɛʂ
      • Syllabification: al‧kierz

      Noun

      [edit]

      alkierz m inan (diminutive alkierzyk, related adjective alkierzowy)

      1. (architecture) bower (covered room on the corner of a building) [from 15 c.][1]
        narożne alkierze ― corner bowers
      2. (architecture) bower (small sleeping room) [from 17th c.][2]
        drzwi alkierza ― bower door
        okno alkierza ― bower window
      3. (Sieradz, Pabianice) synonym of jadalnia
      4. (Podlachia) anteroom, alcove (small room behind the common room, i.e. the main room)
      5. (Middle Polish) fish pond [16th c.][3]

      Declension

      [edit]
      Declension of alkierz
      singular plural
      nominative alkierz alkierze
      genitive alkierza alkierzy
      dative alkierzowi alkierzom
      accusative alkierz alkierze
      instrumental alkierzem alkierzami
      locative alkierzu alkierzach
      vocative alkierzu alkierze

      Synonyms

      [edit]
      Regional synonyms of alkierz (“bower”)
      view map; edit data
      Dialect groupDialectLocationWords
      Standardalkierz
      Middle Polishalkiérz, halkiérz, jalkiérz, ałkiérz, hałkiérz
      Greater PolandBory Tucholskiealkierz
      Central Greater PolandKaliszalkiérz
      Southern Greater PolandMiejska Górkajalkiesz
      MasoviaFar Masovianalkiérz
      Mińsk Countyałkierz, hałkierz
      Sterdyńwałkier
      Suchożebrywałkierz
      Masuriaalkiérz
      Near Masovianalkierz, ałkierz, hałkierz
      Podlachiaalkierz (“anteroom, alcove”), alkier (“anteroom, alcove”), ałkierz (“anteroom, alcove”)
      Lesser PolandMasovian BorderlandBaranówanklirz
      Radomanklirz
      Przemyślalkirz, jalkirz, walkirz
      SieradzPabianicealkierz (“dining room”)
      Wieluńankiérz
      Western LublinBychawaanklirz
      LachPodegrodziewalkiérz
      This table shows various regional forms in the Polish language.

      References

      [edit]
      1. ^ B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “alkierz”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
      2. ^ Barbara Rykiel-Kempf (21.03.2019), “ALKIERZ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
      3. ^ Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “ałkierz”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]

      Further reading

      [edit]
      Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=alkierz&oldid=90341070"